Kwieciste minki

Wystarczy wydrukować, zalaminować i wyciąć, aby służyły nam przez sługi czas.

Można wykorzystać je podczas realizowania tematyki wiosennej, ale także przydadzą się podczas tematu Dnia Mamy lub Dnia Taty.

„Kwieciste minki” to wiosenne ćwiczenia logopedyczne w formie karty do gry.

Na kartach znajdziecie pomysły gimnastyki buzi i języka: ćwiczenia warg, języka, ćwiczenia oddechowe.

Wydrukowane posłużą do gry w „Piotrusia logopedycznego”.

Proponowane ćwiczenia zakładają wykorzystanie pomocy takich jak: słomki, szpatułki logopedyczne oraz maszynka do robienia baniek.

Cele ćwiczeń:

• usprawnianie warg (zaokrąglanie, spłaszczanie i utrzymanie przez chwilę danej pozycji),
• pionizowanie języka (unoszenie szerokiego języka, kląskanie z zatrzymaniem, unoszenie języka za górne zęby mimo oporów szpatułki – opór nie może być zbyt duży)
• ćwiczenia policzków (ćwiczenia ze słomką)
• ćwiczenia oddechowe  (kontrolowanie fazy wydechowej – wdech nosem, wydech ustami – wargi zaokrąglone).

Stopień trudności ćwiczenia powinien być dostosowany do możliwości dziecka. Jeśli np. ćwiczenie z unoszeniem języka i szpatułką sprawia dziecku trudność, należy początkowo zrezygnować ze szpatułki i wprowadzać ją stopniowo. Podobnie z pozostałymi ćwiczeniami.

źródło: logopestka

gimnastyka aparatu artykulacyjnego

PROFILAKTYKA LOGOPEDYCZNA W OKRESIE NOWORODKOWYM I NIEMOWLĘCYM.

PROFILAKTYKA LOGOPEDYCZNA W OKRESIE NOWORODKOWYM
 I NIEMOWLĘCYM. 

         Podejmowanie działań z zakresu profilaktyki logopedycznej w tak wczesnym etapie życia dziecka jakim jest okres okołoporodowy i niemowlęcy może wywoływać zaskoczenie. Dziecko wówczas jeszcze nie mówi. Tymczasem profilaktyka logopedyczna rozpoczynana tak wcześnie koncentruje się na zapewnieniu dziecku prawidłowych warunków, z których mowa wyrasta. Jest to stymulacja narządów mowy do prawidłowego ich rozwoju i przygotowania ich do podjęcia artykulacji. Każda matka w szczególny sposób troszczy się o swoje dziecko w tym czasie, chroniąc je przed urazami, chorobami. To również ona jako najbliższa dziecku osoba może i powinna podjąć pewne działania, które bezpośrednio usprawniają pracę mięśni narządów artykulacyjnych. Zachęcałabym gorąco wszystkie zgromadzone tu przyszłe matki, aby zechciały zastosować we własnej praktyce wszystkie czynności i działania, które zostaną tu przedstawione.

         Podstawową formą profilaktycznego działania logopedycznego, które można podjąć po przyjściu dziecka na świat jest karmienie piersią. Ze względów psychologicznych jest ono niezwykle ważne. Tworzy się wówczas rodzaj specyficznej więzi miedzy matką a dzieckiem, twarz dziecka jest zwrócona do ciała matki, czuje ono jej zapach, bicie serca, a karmiąca powinna koncentrować swą uwagę wyłącznie na dziecku. Taki intymny kontakt zapewnia dziecku szczególny komfort, bezpieczeństwo, wytwarza się specyficzny sposób porozumiewania się, a matczyne głaskanie wpływa na pomnażanie komórek mózgowych. Z medycznego punktu widzenia ten rodzaj karmienia zapewnia dziecku większą odporność na zakażenia, przeciwciała przekazywane przez mleko matki chronią przed infekcjami, biegunkami, alergiami a dziecko zaczyna wzmacniać własną odporność. Wreszcie jako działanie z zakresu profilaktyki logopedycznej wpływa na prawidłowe ułożenie języka i rozwija odruch ssanie. Podczas ssania piersi dziecko oplata mocno wargami sutek matki, czubkiem języka przyciska go do podniebienia, a żuchwa rytmicznie cofa się, unosi w górę i przesuwa się do przodu. Jest to bardzo techniczny opis tej czynności, ale ścisła współpraca mięśni warg, języka i żuchwy, która wówczas się odbywa jest bardzo ważna dla rozwoju artykulatorów. Karmienie piersią umożliwia pionizację języka, ponieważ język ułożony płasko w jamie ustnej cofa się i lekko naciska brodawkę. Pionizacja języka rozpoczynana właśnie wtedy pozwoli uniknąć później trudności w wymawianiu głosek wymagających unoszenia języka. Naprzemienne napinanie i rozluźnianie warg jest świetnym ćwiczeniem mięśnia okrężnego ust, żuchwa odpowiednio wzrasta ku przodowi a podniebienie twarde prawidłowo się wysklepia. Aparat artykulacyjny naszego dziecka przystosowuje się do późniejszej prawidłowej pracy.

         Zdarza się, że nie każda matka może karmić piersią. Nie wynika to jedynie z wygody. Czasem jest to spowodowane brakiem pokarmu lub należy zaniechać karmienia naturalnego ze względu na leki zażywane przez matkę np. antybiotyki lub jej chorobę zakaźną, schorzenie nerek, padaczkę. Wtedy stosujemy karmienie sztuczne, przez butelkę. Warto jednak pamiętać, że wykluczenie karmienia naturalnego powinno być ostatecznością. Ze względu na interesującą nas tutaj tematykę logopedyczną chcę podkreślić i uczulić na to, że zupełnie inaczej odbywa się wówczas ssanie, inaczej pracuje język, wargi, żuchwa. Jeśli nie zadbamy o prawidłowe wyposażenie do sztucznego karmienia możemy wykształcić wiele nieprawidłowości. Przy karmieniu sztucznym wargi pozostają w pozycji rozchylonej, język układa się płasko na dnie jamy ustnej, żuchwa rusza się jedynie w kierunku pionowym. Dziecko zmuszone jest do przerywania ssania, aby nabrać powietrza. Może to prowadzić do utrwalenia oddychania przez usta, co następnie wpływa na nieprawidłowy rozwój mięśni twarzoczaszki – to staje się przyczyną częstych infekcji dróg oddechowych i znacznie utrudnia późniejsze połykanie. Praca warg, żuchwy i języka jest ograniczona, wykonywane są jedynie ruchy ssące, żuchwa nie przemieszcza się do przodu, jej nacisk na smoczek blokuje dopływ pokarmu, wargi zaciskają się wokół smoczka, policzki są wciągnięte. Żuchwa oparta o butelkę przesuwa się do tyłu, co może utrwalać wadę zgryzu. Wargi mogą wiotczeć na skutek zbyt leniwej pracy, język nie ma właściwego miejsca na podniebieniu, opóźnia się umiejętność żucia, utrwala się nawykowe oddychanie przez usta, które zmusza do płaskiego układania języka, sprzyjając tym samym nieprawidłowemu połykaniu, tzw. przetrwałemu niemowlęcemu połykaniu. Karmienie sztuczne utrudnia przejście od połykania niemowlęcego do dorosłego, usta dziecka są rozchylone, górna warga uniesiona ku górze, język wsuwa się między zęby. Następstwem karmienia przez smoczek mogą też być wyższe łuki zębowe i wąskie, wysoko wysklepione podniebienie, tzw. podniebienie gotyckie. Karmienie naturalne jest zatem podstawową formą działania profilaktycznego, ćwiczy mięśnie aparatu artykulacyjnego, chroni przed powstawaniem i utrwalaniem dysfunkcji oddechowo – połykowej, której następstwem są wady wymowy i zgryzu. Ale sztuczne karmienie, które podejmujemy niezależnie od naszej chęci naturalnego karmienia, nie musi oznaczać, że będziemy deformować nasze dziecko. Warto zadbać wtedy o to, aby pociągnęło za sobą jak najmniej nieprawidłowości. Uwagę należy zwrócić na dobór smoczka, na jego długość, kształt, ilość otworków. Kształt powinien być zbliżony do sutka, optymalna ilość otworków to 1 - 2, aby pokarm nie ściekał automatycznie a wargi mogły włączyć się do pracy. Smoczki poparte atestem np. zakładu ortodoncji lub Instytutu Matki i Dziecka na pewno będą właściwym wyborem.

         Na koniec jeszcze tylko kilka słów o pozycji karmienia, która również może wpływać na kształtowanie prawidłowego przebiegu ssania. Początkowo, tuż po porodzie matka karmi na leżąco, główka dziecka powinna być przytrzymana, tak, aby lekko uniosła się do góry. Dziecko samo szuka pokarmu, po uchwyceniu brodawki zaczyna ssać, co jest oznaką prawidłowego odruchu ssania. Pierś nie powinna zakrywać noska dziecka. Po rozpoczęciu karmienia na siedząco matka powinna siedzieć na krześle z oparciem, pod nogą dobrze jest mieć mały stołeczek. Niemowlę musi leżeć równo, opierając się na przedramieniu matki tak wysoko, aby jego buzia znajdowała się na poziomie piersi matki.

         Jeśli zaś chodzi o czas karmienia nie powinien on przekraczać 1 roku życia dziecka. Ok. 6 miesiąca można już wprowadzać dokarmianie innymi pokarmami niż mleko. Konsystencja pokarmów powinna wzrastać stopniowo. Wraz z tymi pokarmami dostarczane są nie tylko niezbędne dla rozwoju i wzrostu dziecka witaminy, ale rozpoczyna to również stymulację żucia, gryzienia i prawidłowego, „dorosłego” połykania, czyli kolejnych funkcji narządu artykulacyjnego przed pojawieniem się mowy.

         W okresie niemowlęcym należy również czuwanie nad prawidłowym nabieraniem przez dziecko czynności ssania, o której już wspominałam omawiając karmienie, gryzienia, żucia i połykania. Wszelkie nieprawidłowości w tych czynnościach mogą w późniejszym czasie wpłynąć na artykulację. Najwcześniej pojawia się odruch ssania. Jest to pierwsze ćwiczenie języka i warg. Po urodzeniu się dziecka ssanie rozpoczyna ono wraz z pierwszym karmieniem, jeśli z różnych powodów nie jest dokarmiane za pomocą sondy, kroplówki. Karmione naturalnie, zdrowe noworodki położone  na brzuchu matki natychmiast poszukują źródła pokarmu uwypuklając wargi i przemieszczając się w kierunku brodawki. Obejmując brodawkę wraz z otoczką dziecko wykonuje ruchy ssąco – żujące. Przy karmieniu sztucznym dziecko musi kilkakrotnie przerywać ssanie, aby nabrać powietrza. Prawidłowo odruch ssania powinien zanikać między 1 a 2 r.ż. Tymczasem na skutek zaniedbań przetrwały odruch ssania można zaobserwować u ok. 45 % dzieci przedszkolnych i u 30 % dzieci szkolnych. Przyczyną przedłużającego się ssania może być podawanie smoczka. Trudno jednak jest przetrwać z małym dzieckiem zupełnie nie dając mu smoczka do ssania, zwłaszcza gdy stanowczo się go domaga głośnym płaczem. Smoczki zazwyczaj stosuje się dla uspokojenia zapłakanego malucha lub utulając go do snu. Kiedy jednak niemowlę zaśnie należy delikatnie wyjąć smoczek, domknąć usteczka, tak, aby język miał możliwość przyklejenia się do górnego podniebienia w czasie spoczynku. Dziecko może również utrwalać ten odruch ssąc palec, wargę, kołderkę, inne przedmioty. Nie należy dopuszczać do przedłużania odruchu ssania.            Czasem występuje sytuacja odwrotna – odruch ssania może być niewykształcony lub dziecko ssie bardzo leniwie. Z reguły dotyka to dzieci karmionych przez sondę lub za pomocą łyżeczki, które wtedy połykają wlewany płyn, ale nie wykonują żadnych ruchów wargami ani        językiem. Niekiedy rodzice takich dzieci robią duży otwór w smoczku, aby pokarm swobodniej spływał, czego absolutnie nie należałoby praktykować. Podjąć należy działania usprawniające słabo wykształcony odruch ssania, ponieważ dziecko nie wykształci odruchu żucia i wystąpią trudności z przejściem do pokarmów stałych. Może również reagować odruchem wymiotnym na pokarm bardziej stężony. Mięśnie biorące udział w artykulacji, wargi i język pozostaną nieprzygotowane do pracy. Stymulacja ssania polega przede wszystkim na masowaniu kilkakrotnie w ciągu dnia mięśni twarzy i jamy ustnej. Uczulanie mięśni potrzebnych do ssania powinno się odbywać każdorazowo przed jedzeniem i trwać ok. 5 – 7 minut. Taki masaż pomaga w przechodzeniu do pokarmów stałych, pokarm nie wywołuje reakcji zwracania. Takie działanie podjęte natychmiastowo po zaobserwowaniu leniwego ssania zabezpiecza właściwe nawyki połykowo – oddechowe.

         W okresie ok. 6 – 8 miesiąca zaczyna się kształtować odruch żucia. Należy wówczas przechodzić do pokarmów, które można żuć np. kaszki, kisiel, tarte jarzyny i owoce, lane kluseczki. Przy odruchu żucia należy zwrócić uwagę, aby odbywało się ono prawidłowo: usta dziecka są zamknięte, żuchwa wykonuje okrężne ruchy. Ważny jest również udział zębów trzonowych przy żuciu. Niewłaściwe żucie odbywa się przy otwartej buzi i za pomocą przednich zębów.

         Wyżynające się zęby umożliwiają wykształcenie odruchu gryzienia. Prawidłowo dziecko powinno odgryzać przednimi zębami i przesuwać pokarm w kierunku zębów trzonowych, które powinny przejąć funkcję żucia. Czasem zdarza się, że dziecko odgryza za pomocą zębów bocznych lub po prostu odszarpuje pokarm. Nie należy przyzwyczajać dziecka do drobno pokrojonych kawałków pokarmu gotowych tylko do włożenia do buzi. Trzeba stymulować gryzienie i dbać o higienę zębów, aby nie nastąpiła zbyt wczesna ich utrata z powodu próchnicy. Najlepiej jest utrzymać jak najdłużej zęby nawet z próchnicą. Pomocne przy pojawiającej się próchnicy może być ich zalapisowanie.

         Na zakończenie wspomnę jeszcze o zabiegach pielęgnacyjnych dotyczących niemowlęcia, które również należą do zakresu profilaktyki logopedycznej. Wspominałam już o prawidłowej pozycji dziecka przy karmieniu. Warto zadbać o odpowiednie ułożenie dziecka do snu w łóżeczku lub wózku. Ważne, aby główka dziecka znajdowała się nieco wyżej, ok. 30. Pod materacyk dziecka wystarczy wsunąć kocyk lub pieluszki. Tak przyjęta pozycja sprzyja domykaniu warg i umożliwia sprawne oddychanie przez nosek. Oddychanie przez nos chroni dziecko przed zbytnim ochłodzeniem górnych dróg oddechowych i przed nabywaniem infekcji.

         Domykanie warg w innych sytuacjach można osiągnąć przez stosowanie czapeczki wiązanej pod bródką dziecka. Należy to stosować w przypadku nawykowego oddychania przez usta. Te działania mogą kształtować prawidłowy tor oddychania przez nos. Oddychanie przez usta prowadzi do zmian w rozwoju mięśni warg i policzków, które tracą swoje prawidłowe napięcie, górna warga staje się słaba, hamowany jest rozwój szczęki. To może prowadzić do nieprawidłowości w rozwoju mowy. Dziecko może również oddychać przez usta w przypadku chorób alergicznych lub przy przerośniętym migdałku gardłowym. Decyzje o wycięciu migdałka należy rozważyć, dlatego że po zabiegu może dojść do porażenia mięśni gardła a czasem wystarczą ćwiczenia usprawniające pracę mięśnia okrężnego ust. Unikniemy wtedy stresującego dziecka zabiegu i ewentualnych negatywnych konsekwencji.

         Przedstawione tu propozycje działań są bardzo proste. Podejmując je możemy przygotowywać narządy artykulacyjne do podjęcia funkcji mowy, ale konieczna jest stymulacja. Działania te mogą pomóc w uniknięciu  nieprawidłowości, a dziecko będzie miało zapewniony kompleksowo prawidłowy rozwój.  

wady zgryzu

ćwiczenia do terapii jąkania

Ćwiczenia oddechowe

         Mają one zapobiegać mówieniu na wdechu, a także powstawaniu rozbieżności między tekstem mówionym a rytmem oddychania. Celem ćwiczeń oddechowych jest wydłużenie fazy wydechowej, regulowanie pracy przepony, pogłębianie oddechu i dowolne nim gospodarowanie.

         Przykładowe ćwiczenia oddechowe:

·        usprawnianie oddechu brzuszno-przeponowego w pozycji leżącej;

Zestaw I

Leżenie na plecach. Nogi rozluźnione. Jedna dłoń spoczywa na mostku klatki piersiowej, druga powyżej pępka, na brzuchu.

-         Wdech nosem i swobodny wydech ustami.

-         Wdech. Lekkie naciskanie dłonią mięśni brzucha i wydychanie powietrza przy jednoczesnym zwalnianiu oporu naciskającej dłoni. Wymawianie przy tym długiego fff…

-         Dociąganie do klatki piersiowej nogi ugiętej w kolanie – wdech. Wyprostowanie nogi – wydech. To samo z nogą drugą.

·        dmuchanie na różne przedmioty ze wskazaniem nabierania powietrza w dolną część klatki piersiowej (np. dmuchanie na pasek papieru, na piórka, na waciki, na płomień świecy, nadmuchiwanie gumowego balonika…).

Ćwiczenia oddechowo-głosowe

         Podczas wykonywania tego rodzaju ćwiczeń występuje równocześnie utrwalanie toru oddechowego brzuszno-przeponowo-żebrowego oraz podparcia oddechowego. Ćwiczenia te powinny być wykonywane z łagodnym nastawieniem wiązadeł głosowych.

         Przykładowe ćwiczenia:

·        na jednym pełnym wydechu głośne przeciąganie samogłosek ustnych: a, o, e, u, i, y;

·        na jednym pełnym wydechu szeptem przeciąganie samogłosek ustnych: a, o, e, u, i, y;

Ćwiczenia płynnej realizacji połączeń samogłoskowych

         Ćwiczenia te realizowane są na jednym pełnym wydechu bez zwarć krtaniowych (legato). Są to ćwiczenia płynnej mowy.

         Przykładowe ćwiczenia:

·        głośne i szeptem przeciąganie samogłosek z zastosowaniem tzw. „chuchających” przerywników:

-         chao – chao – cho

-         chae – chae – che

-         chaei – chaei – chi

-         chaeiy – chaeiy – chy (w różnej tonacji)

·        ćwiczenia bez zwarć krtaniowych połączeń samogłoskowych:

-         aoeuiy – aoeuiy – aoeuiy…

Ćwiczenia w mówieniu

         Polegają na terapeutycznym czytaniu tekstu, który jest odpowiednio dobrany do wieku pacjenta, na odpowiadaniu na pytania i zadawaniu pytań, na wypowiadaniu się na temat przedstawionej ilustracji itp. za pomocą śpiewu, mowy głośnej, szeptanej. W ćwiczeniach tych występuje powtarzanie 3 razy tych samych wypowiedzi z próbą stosowania gestów płynności. 

Ćwiczenia szerokiego i miękkiego otwierania i zamykania ust oraz warg – to ćwiczenia usprawniające narządy artykulacyjne.

         Przykłady ćwiczeń usprawniających wargi i policzki:

·        oddalanie od siebie kącików ust, jak przy wymawianiu „i”

·        zbliżanie do siebie kącików ust, jak przy wymowie ”u”

·        cmokanie

·        parskanie

·        nadymanie policzków

·        ssanie górnej wargi a następnie dolnej

·        wymawianie na przemian „a” – „o” przy maksymalnym oddalaniu od siebie wargi górnej i dolnej.

Przykłady ćwiczeń usprawniających język:

·        wysuwanie języka na zewnątrz i cofanie go w głąb jamy ustnej

·        dotykanie językiem nosa, brody

·        dotykanie językiem kolejno górnych zębów

·        wysuwanie języka w lewo, w prawo

·        wsuwanie języka między zęby

·        kląskanie językiem

·        dotykanie czubkiem języka górnych zębów i dolnej wargi.  

Ciekawki lis - utrwalamy s

utrwalany r - Mrówka i krówka

utrwalamy głoskę z

wiosenne samogłoski

sekwencje

Ortodoncja nie tylko dla logopedów

 Ortodoncja nie tylko dla logopedów

Wadom i zaburzeniom mowy bardzo często towarzyszą wady zgryzu. Są one powodem problemów w realizacji terapii logopedycznej jak również często znacznie opóźniają jej efekty. Tak jak w każdej rehabilitacji wadom tym lepiej zapobiegać niż je leczyć. Dlatego podstawy  praktycznej wiedzy ortodontycznej niezbędne są każdemu logopedzie. Znajomość prawidłowości rozwojowych  od początku przyjścia dziecka na świat i dalszych etapach jego wzrostu i dojrzewania jest  nieocenioną pomocą w  rehabilitacji logopedycznej. 

Prześledźmy to od początku.

Fizjologia układu żucia w okresie niemowlęcym. Symptomy nieprawidłowości.

Wyrazem dostosowania narządu żucia u niemowląt do czynności tego okresu rozwojowego  (czyli ssania i połykania) są:

• budowa jamy ustnej
• dotylna pozycja żuchwy
• prymitywna budowa stawu skroniowo - żuchwowego
• odmienna topografia krtani

Równoczesność i jednostajność tych czynności ma wpływ  na prawidłowy rozwój ssania i oddychania. Odruch ssania jest mechanizmem wykształconym w toku filogenezy. Dzieci rodzą się z rozwiniętym już odruchem ssania, który swą doskonałość osiąga już w trzecim dniu życia, co wyraża się rytmicznymi, posuwistymi poprzednimi ruchami żuchwy oraz w ruchach języka przy współudziale warg, policzków i podniebienia wielkiego.

Mechanizm ssania podczas karmienia naturalnego.

Podczas ssania piersi, napięte wargi niemowlęcia  rozchylają się w celu objęcia brodawki przy czym górna warga wywija się ku górze, a dolna  ku dołowi (układ ust niezbędny do późniejszej prawidłowej wymowy głosek: sz, ż, cz, dż: ś, ź, ć, dź, ń ), obejmując brodawkę piersi aż po granicę otoczki sutkowej, co zapobiega dostaniu  się powietrza do jamy ustnej.  Żuchwa, wraz z językiem obniża się i cofa ku tyłowi. Przednia część języka przyjmuje kształt rynienki( układ niezbędny do późniejszej prawidłowej wymowy głosek: s, z, c, dz ),a tylna wygina się ku górze, opierając się na napiętym w dół podniebieniu miękkim (układ niezbędny późniejszej  prawidłowej wymowy głosek miękkich i zmiękczonych),  zamykając w ten sposób dopływ powietrza do jamy ustnej ze strony jamy nosowo- gardłowej. W przednim odcinku jamy ustnej wytwarza się ciśnienie ujemne i powstaje komora ssąca. Z brodawki pokarm  zostaje wydobyty za pomocą ruchów języka i żuchwy. Niemowlę przyciska szyjkę brodawki do górnego wałka dziąsłowego końcem języka, równocześnie wysuwając i unosząc żuchwę do góry. Wytrysk mleka następuje w wyniku zagryzienia dolnym walem dziąsłowym szyjki brodawki. 

 Zalety karmienie naturalnego:

1. Mleko nie gromadzi się w jamie ustnej, lecz jest natychmiast przesuwane do gardła za pomocą ruchów języka i mięśni dna jamy ustnej.
2. Niemowlę nie przerywa ssania przy połykaniu i oddychaniu. Jest to możliwe dzięki wysokiemu ułożeniu krtani oraz dzięki tylnemu zamknięciu jamy ustnej (zbliżenie podniebienia miękkiego z nasadą języka). Ssanie jest więc czynnością ciągłą o charakterze rytmicznym.
3. Nieprzerywanie oddechu  podczas ssania ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju fizjologicznego oddychania przez nos.
4. Poprzez ruchy żuchwy polegające na obniżaniu i cofaniu, a następnie podnoszeniu i wysuwaniu ( ruchy typowe dla czynności żucia)  są dostarczane bodźce wzrostowe, czynnościowe i kształtotwórcze  w rozwoju twarzy i całego narządu żucia.
5. Praca mięśni wysuwających i podnoszących żuchwę dostarcza bodźców  wzrostowych i kształtuje prawidłowy rozwój zgryzu, wyprowadzając żuchwę z tyłożuchwia  fizjologicznego do pozycji prawidłowej.
6. Opór jaki stawia brodawka piersiowa przy nagryzaniu pobudza niemowlę do wysiłku,. a narząd żucia zostaje odpowiednio przygotowany do funkcji żucia pokarmów stałych.
7. Gra zespołu mięśni, doprowadzającym do wytworzenia komory ssącej ma znaczenie dla wzrostu i kształtowania podniebienia twardego. Pod wpływem ciśnienia następuje resorpcja podniebienia  od strony jamy nosowej i jego prawidłowe ukształtowanie.
8. Bogata motoryka języka dostarcza licznych bodźców czynnościowych szczęce i żuchwie od strony jamy ustnej, prawidłowo je kształtując.
9. Rozwija się i wzmacnia mięsień okrężny ust oraz inne mięśnie żwaczowe. Kształtują się mięśnie mimiczne twarzy.

Mechanizm ssania podczas karmienia sztucznego

Podczas karmienia sztucznego mleko przedostaje się do smoczka siłą własnego ciężaru, a praca niemowlęcia polega na wyciągnięciu mleka typowymi ruchami ssącymi. Do tego celu potrzebne jest obniżenie ciśnienia w jamie ustnej, co dokonuje się poprzez cofnięcie, obniżenie żuchwy i języka, wgłębienie języka, zaciśnięcie warg i wciągnięcie policzków. Mleko zostaje wydobyte ruchami posuwistymi, przyciskającego smoczek do podniebienia. Czynność połykania wymaga przerwania oddychania.

Wady karmienie sztucznego:

1. Ssanie, połykanie i oddychanie nie zachodzą równocześnie. Aby została wykonana   jedna czynność musi być przerwana druga czynność.
2. Ciągłe cofanie żuchwy utrwala tyłożuchwie fizjologiczne, a wciąganie policzków powoduje zwężenie szczęki i żuchwy.
3. Brak pracy mięśnia okrężnego warg i mięśni żwaczowych doprowadza w bardzo krótkim czasie  do hipotonii mięśnia okrężnego warg i zakłócenia mimiki twarzy.
4. Język przyciskając smoczek do podniebienia, modeluje wysoko wysklepione tzw. podniebienie gotyckie.
5. Wysokie wysklepione podniebienie zwęża przewody nosowe i upośledza funkcję oddechową, prowadząc do nawykowego oddychania przez usta.
6. Nawykowe oddychanie przez usta powoduje wysychanie błony śluzowej układu oddechowego, powodując większą podatność organizmu na infekcje i zachorowania.

Wskazówki dla młodych matek

1. W okresie ciąży przebywać pod stałą opieką lekarską w Poradni K i Poradni Stomatologicznej  oraz stosować się do zaleceń lekarzy.
2. Korzystać ze spacerów na świeżym powietrzu, szczególnie gdy świeci słońce.
3. Gdy urodzi się dziecko karmić je piersią, ewentualnie tylko dokarmiać smoczkiem krótkim, twardym, sprężystym, z kilkoma małymi otworkami.
4. W czasie karmienia zwracać uwagę na prawidłowe ułożenie dziecka.
5. Nie należy podawać dziecku pustych smoczków poza karmieniem.
6. Starać się nie dopuszczać, aby dziecko ssało palec, róg poduszki, zabawki itp.
7. Nie lekceważyć i wcześnie eliminować wszystkie szkodliwe nawyki i przyzwyczajenia.
8. Troszczyć się, aby główka dziecka podczas snu czy odpoczynku spoczywała na niewielkim podwyższeniu (płaska poduszeczka, kocyk lub podwyższenie pod materacykiem).
9. Zwracać uwagę  i obserwować czy dziecko oddycha prawidłowo czyli przez nos przy zamkniętych ustach.
10. Dbać, aby jadłospis dziecka był urozmaicony, aby pokarmy były bogate w wapń i inne składniki mineralne, witaminy oraz białko.
11. Utrzymywać stały kontakt z lekarzem stomatologiem, który wyleczy ewentualne ubytki próchnicowe w zębach mlecznych i skontroluje zgryz dziecka oraz bezwzględnie stosować się do jego zaleceń.
12. Jeśli lekarz stomatolog stwierdzi wadę zgryzu należy:
    - zgłosić się niezwłocznie do lekarz specjalisty ortodonty
    - przestrzegać zaleceń lekarza tj. terminów wizyt, systematycznych ćwiczeń czy czasu zakładania aparatu.
    - pamiętać, że najlepszy wiek do leczenia  wad zgryzu to okres intensywnego wzrostu i rozwoju dziecka czyli od 5 - 10- 12 lat, chociaż dzięki nowym technikom ortodontycznym zniknęły ograniczenia wiekowe, ale nadal funkcjonuje
    zasada im wcześniej tym lepiej.

Leczenie wad zgryzu

1. Płytka przedsionkowa- gotowa wkładka plastykowa wymodelowana uniwersalnie w rozmiarach 1,2,3, zaopatrzona w kółeczko do ćwiczeń wzmacniających mięsnie okrężne ust. Płytka przylega do górnego wałka dziąsłowego. Ćwiczeni a wykonuje się płytką przedsionkową 3 x dziennie po 5- 10 minut wg wskazań lekarza, z rodzicami  lub samodzielnie. Płytka ta również wspomaga leczenie ortodontyczne, niweluje złe nawyki, reguluje funkcję oddechową.
2. Opaska wentralna i dorsalna w/g Schwarza
   Zapobiega dotylnym lub poprzednim wadom z objawem rozchylenia szpary ustnej przy bezzrębowych wałach dziąsłowych. Jest to rodzaj bandaża przeprowadzonego przez okolicę ust przy skłonie głowy w dół i związanego na karku. Przy stosowaniu opaski dorsalnej można również podkładać pod brodę poduszeczkę przymocowaną na karku.
3. Krążek Rogera
   To krążek z trzpieniem oraz krótszym i dłuższym brzegiem, wykonany z masy akrylowej.
   Służy do zwalczania hipotonii mięśni twarzy. Ćwiczenia z krążkiem powinny być wykonywane przed lustrem w celu samokontroli. Polegają one na uchwyceniu krążka lub krążka z obciążeniem wargami i utrzymywaniu go do momentu zmęczenia mięśni warg.
4. Klamerka drewniana
   Przyrząd do ćwiczeń mięśni żujących.  Ćwiczenia nagryzania łupek klamry wykonuje się w celu pobudzenia rozrostu szczęk i wywołania ruchu zawiązków zębów stałych, aby sprowokować w porę ich wyrzynanie.
5. Łopatka ortodontyczna (szpatułka drewniana)
   Służy do wysuwania ku przodowi siekaczy stałych wyrżniętych językowo.
6. Funda bródowa
   Jest to czepiec dopasowany do obwodu głowy dziecka, a jego dolna część odpowiada budowie brody pacjenta. Obie części stanowią górne i dolne zaczepy dla wyciągów gumowych, zaktywizowanych zależnie od wady. Służy do leczenia lub leczenia  wspomagającego przodozgryzów, zgryzów otwartych lub zgryzów krzyżowych.
7. Równia pochyła
   Płytka nazębna wykonana z masy samopolimeryzującej w ustach pacjenta posiadająca tzw. wał nagryzowy płaski ( poziomy lub ukośny) i podnosząca zgryz. Ćwiczy ona mięśnie żujące, a także stosowana jest we wczesnym leczeniu tyłozgryzów z protruzją  i retruzją siekaczy, w leczeniu zgryzów głębokich i nadzgryzów.
8. Utrzymywacz przestrzeni
   Ma na celu utrzymanie miejsca dla zęba stałego po przedwczesnej ekstrakcji zęba mlecznego. Wykonany jest z akrylu, obejmuje wał dziąsłowy lub część podniebienia. Może posiadać klamry ortodontyczne.
9. Półpłytka przedsionkowa Krausa
   jest to łukowata wkładka do przedsionka jamy ustnej, uwypuklona w kierunku wargi dolnej, uniemożliwiająca ssanie lub nagryzanie wargi.
10. Dziecięca proteza ortodontyczna.
11. Celem protez jest jak najwcześniejsze usprawnianie czynności żucia, rozwoju i pracy mięśni twarzowo- ustnych, przez co zapobiega się wykształceniu się wad. W przypadku całkowitego lub częściowego braku uzębienia protezy usprawniają i umożliwiają żucie pokarmów, usprawniają mowę. Protezy stosowane u dzieci mają charakter aparatu ortodontycznego. Protezy te powinny być często zmieniane zgodnie z tempem przemian wzrostowych u dziecka.

Profilaktyka wad narządu żucia

Profilaktyka ma na celu zapobieganie rozwojowi wad i usuwanie z drogi rozwojowej dziecka czynników hamujących prawidłowy wzrost i rozrost szczęki i żuchwy.

Profilaktyka w okresie ciąży

W okresie ciąży należy być pod stałą opieką lekarską, stosować się do zaleceń lekarza, przebywać dużo na świeżym powietrzu, prawidłowo się odżywiać i regularnie ćwiczyć. Ważne jest bezstresowe życie i unikanie używek i innych szkodliwych czynników.

Profilaktyka w okresie noworodkowym i niemowlęcym

Jedną z przyczyn powstawania wad  jest nieprawidłowa pozycja dziecka w czasie snu  i czuwania oraz karmienia. Błędem jest układanie jej w położeniu poziomym, gdzie broda opada ku dołowi, utrwalając tyłożuchwie i kształtując nawyk oddychania przez usta. Główka dziecka powinna leżeć nieco wyżej niż tułów i wówczas szpara ustana może być swobodnie zamknięta. Już u niemowląt, u których stwierdza się tendencję do tyłozgryzu lub przodozgryzu, należy zastosować opaskę centralną lub dorsalną Schwarza. Również ważna jest pozycja dziecka przy karmieniu, zarówno naturalnym, jak i sztucznym. Należy zwracać uwagę, aby tułów i główka były uniesione, aby nie uciskać piersią twarzy niemowlęcia, nie zatykać noska. Podczas karmienia sztucznego butelkę należy trzymać w pewnym oddaleniu od żuchwy, nie dotykać walu dziąsłowego, ani bródki. Jeżeli już dziecko ma być karmione sztucznie, należy używać odpowiednich smoczków, zbliżonych do kształtu piersi, ze ściętą brodawką, o właściwej sprężystości i elastyczności, z licznymi małymi otworkami. Należy unikać długich smoczków, które drażnią podniebienie  miękkie i nie kształtują szczęki. Powszechnie wiadomo, że ssanie i trzymanie w ustach pustych smoczków powoduje zaburzenia w narządzie żucia oraz psychonerwowym i fizycznym rozwoju dziecka. Smoczek nie ma działania uspokajającego, a drażni i zmusza do ciągłego bezsensownego ssania i pracy mięśni. Dziecko „oszukiwane” otrzymujące  „puste” smoczki często reaguje płaczem i krzykiem na wypadnięcie smoczka, co jest wynikiem ciągłego czuwania i powolnym wpadaniem w przyzwyczajenie, a później w nałóg. Dziecko ssące smoczek nie śpi snem zdrowym i spokojnym. Smoczek zaburza nie tylko fizjologię snu, ale także funkcje korowe i odruchy warunkowe. Odzwyczajenie dzieci od smoczka jest bardzo trudne, wymaga od opiekunów stanowczości i wytrwałości. U dziecka bowiem na podłożu bezwarunkowego odruchu ssącego wytwarza się odruch warunkowy. Bardzo podobne zjawiska zachodzą przy kołysaniu, wożeniu wózkiem, noszeniu na rękach przed snem czy przy usypianiu i zasypianiu z dzieckiem.

UWAGA!
Po przekroczeniu 1 roku życia odruch ssania powinien wygasać i błędem jest przedłużanie i podtrzymywanie tego odruchu. Już w tym czasie zaczyna się stopniowo kształtować pionowa pozycja języka w jamie ustnej będąca podstawą późniejszej prawidłowej realizacji głoski L oraz w dalszej kolejności głosek szeregu szumiącego: SZ, Z(Rz), CZ, D oraz w końcowej fazie głoski R.

Profilaktyka wieku dziecięcego 

Od tego okresu życia dziecka należy już podawać pokarmy stałe, zmuszające dziecko do żucia i gryzienia, co dostarcza bodźców fizjologicznych do prawidłowego wzrostu i ukształtowanie narządu żucia. W przerwach między posiłkami można podawać dzieciom do podgryzania twarde pokarmy stale: jak skórki od chleba, kawałki owoców i warzyw (o czym intuicyjnie wiedziały już nasze babcie).
Niektóre sposoby odzwyczajania dzieci od stałych nawyków.

1. Odzwyczajanie od pustych smoczków polega na stanowczym wyrzuceniu smoczka oraz podawaniu jego  namiastki w postaci płytki przedsionkowej.
2. Odzwyczajanie  od ssania palców:
   - zastosowanie płytki przedsionkowej
   - bandażowanie palca
   - nakładanie rękawiczki bez palców
   - smarowanie palca dostępnymi w aptekach nieszkodliwymi dla zdrowia preparatami
   - usztywnianie rączki dziecka w łokciu , prze co niemożliwe jest zgięcie ręki i włożenie palca do ust
   - w przypadku zniekształconego już narządu żucia  stosowanie opaski wentralnej
3. Odzwyczajanie od ssania wargi dolnej
   - zastosowanie płytki przedsionkowej
   - zastosowanie półpłytki przedsionkowej Krausa
4. odzwyczajanie od nawyków językowych:
   - zastosowanie płytki przedsionkowej
   - zastosowanie płytki przedsionkowej z wykonaną z drutu bądź akrylu zaporą dla języka
   - ćwiczenie  mówienia i czytania w płytce z zaporą dla języka dla dzieci starszych
5. Rehabilitacja połykania
   Polega na uświadomieniu dziecku i wyrobienie nawyku zwarcia szczęk w pierwszej fazie połykania oraz pozycji czubka języka na środku wałka dziąsłowego górnego. W fazie drugiej czubek języka pozostaje w tym samym miejscu, a środek języka układa się w łuk i następuje zwarcie z podniebieniem ( układ charakterystyczny dla głosek ś, ź, ć, dź , ń oraz drugiej fazy głosek zmiękczonych). Prawidłowy ( dorosły ) tor przełykania  musi zostać ukształtowany do 2 , najpóźniej 3 roku życia. Dziecko 3- letnie potrafi prawidłowo wypowiadać głoskę L tzn. ze zwarciem czubka pionowo ułożonego języka ze środkiem wałka dziąsłowego górnego. Ćwiczymy tę głoskę w ciągach  logatomowych skróconych lub( i) wydłużonych i grupach spółgłoskowych ( patrz  pozycje: Ćwiczenia pionizacji języka, Seria Usuwamy wady wymowy. Głoski: L-J).  W przypadku trudności wywołujemy tę głoskę często wychodząc od ćwiczeń wspomaganych.  Następnie dziecko wymawia słowa z głoską L np. lala, las, lampa. lato, lok, Ola, Ala,  hol, mol, motyl itp.( w przypadku problemów z pionizacją języka podpieramy język dziecka palcem lub szpatułką czyli stosujemy już wspomniane tzw. ćwiczenia wspomagane ). W dalszej  fazie dziecko powtarza w sposób prawidłowy zdania z głoską L np.
   Ala lula lalę Oli.
   Lutek lenił się nad leguminą..
   Latał motyl w Legionowie.
   Ela lubi lody.
   Leon lądował latem w Laponii.
   Tolka boli paluch. Itd.
   Prawidłowy tor przełykanie można też ćwiczyć w formie zabawowej np. „ Zabawa w język Alów”.
   Główną zasadą tego języka jest dodawanie sylaby AL do wyrazów  kończących się spółgłoską ( wyrazy te podsuwamy dzieciom), np.
   lis – lis(al.)
   pies – pies(al.)
   kot – kot(al)
   dom – dom(al)
   ul – ul(al.)
   i LA do wyrazów zakończonych samogłoską, np.
   oko – oko(la)
   usta - usta(la)
   okno – okno(la)
   Inną zabawą jest „Język na gumce”
   Dziecko wymawia sylaby: al., ol, ul, el, yl przy szeroko otwartych ustach.

Poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia można również usprawnić mięśnie żwaczowe i mięśnie języka. W wielu przypadkach  konieczne jest zastosowanie aparatu blokowego.

Rehabilitacja oddychania

Należy przestrzegać, aby dziecko miało zamknięte usta podczas snu, czuwania, pisania czy zabawy. Rozwarcie w tych momentach szpary ustnej jest związane najczęściej z hipotonią mięśnia okrężnego ust lub wszystkich mięśni twarzowo- ustnych. Na skutek zaburzeń fizjologii oddychania powstają zarówno wady zgryzu, jak i nie rozrastają się jamy nosowe i zatoki oboczne nosa (zatoki szczękowe), nie rozrasta się podniebienie, a wysoko wysklepione podniebienie zwężenie przewodów nosowych. Zaburza się również mimika twarzy.

Rozwieraniu szpary ustnej można zapobiegać przez:

• prawidłowe układanie głowy do snu
• podkładanie pod brodę odpowiedniej grubości wałka lub poduszki
• zastosowanie płytki przedsionkowej
• zastosowanie opaski centralnej
• ćwiczenia mięśnia okrężnego ust płytką przedsionkową

W formie zabawy rehabilitacja oddychania może być prowadzona z wykorzystaniem pomocy:

1. Profilaktyka w przypadku  braku fizjologicznego ścierania się zębów:
   - profilaktyczne szlifowanie guzków zębowych zębów mlecznych , blokujących prawidłowe zwarcie lub utrwalających tendencję do nieprawidłowego zwarcia.
   - ćwiczenia mięsni żujących z nagryzaniem
2. Profilaktyka w przypadku próchnicy:
   Próchnica to proces chorobowy tkanek twardych ząb, powodujący demineralizację tkanek, co prowadzi do powstania najpierw ubytku, a później utraty zęba.
   Utrata zębów powoduje zaburzenia zgryzowe. Konieczne jest więc wczesne leczenie ubytków próchnicznych u dzieci.

Literatura:

1. Rokitiańska. M,, Podstawy ortodoncji dla logopedów,  Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2004.
2. Rokitiańska. M., Występowanie wad zgryzu w wieku szkolnym, Bydgoskie Zeszyty lekarskie 8, 1992. 
3. Rokitiańska. M., Współczesne zagrożenia zdrowia i rozwoju somatycznego dzieci i młodzieży, Lublin 2000.
   

wyrazy na s

Bratki - wierszy do utrwalania głoski R

Bratki

Brat posadził bratki dwa,

Ładny ogród z nimi ma.

Ja też bratki tu posadzę,

Będę miała ogród marzeń.

Źródło: (nie)trudne wierszyki. Pomoc logopedyczna do utrwalania głoski r. Ewa Małgorzata skorek

Biedroneczki - wierszyk do utrwalania głoski r

Biedroneczki

Biedroneczki są w kropeczki,

Mają ładne sukieneczki.

Tu jedna kropka, tam druga kropka...

Policz sam, gdy je spotkasz!

Źródło: (nie)trudne wierszyki. Pomoc logopedyczna do utrwalania głoski r. Ewa Małgorzata skorek

Wiosenne porządki w ogródku - bajeczka logopedyczna o Panu Języczku

Wiosenna tablica motywacyjna

Piękna pogoda i dłuższy dzień na dobrą zabawę 

czasami powodują, że brakuje motywacji do ćwiczeń logopedycznych. 

Pobierz darmową tabelę motywacyjną 

i ciesz się sukcesami w mówieniu!

:) 

źródło: logotorpeda

wiosenne zagadki

wiosenna pogoda

Głoska "dź" - Dziki dzik

Głoska "dź"

Dziki dzik

Dziki dzik dziurę kopie w lesie

i do tej dziury dziurawą sieć niesie.

Dziadek dzik pyta dzika,

jak użyć tych sznurków kilka,

bo poluje na wilka.

Dziki dzik, co obok dzika siedział,

tak powiedział:

„Drogi dziadku – dziku,

musisz wziąć dziewięć dziurek,

przez te dziurki przewlec sznurek,

wnet powstanie sznurków kilka,

i już możesz iść do wilka.”