Utrwalamy s - Stonki

w jak Wiśnie

utrwalamy r - Motorek

Opóźniony rozwój mowy

„czy ma jeszcze czas?”

Dylematy RodzicaZ jednej strony Rodzic słyszy: „Maluch ma jeszcze czas”, „Moje dziecko zaczęło mówić dopiero gdy miało pięć lat”, „Nie histeryzuj”. Z drugiej strony, kiedy dostrzega inne dzieci, młodsze, lecz budujące długie i wyczerpujące wypowiedzi, pojawia się niepokojące uczucie i poszukiwanie odpowiedzi.
Wzrastająca liczba zgłaszających się Rodziców dzieci trzyletnich: zdrowych, uśmiechniętych, komunikujących się ale niemówiących, jest dowodem na to, że coraz częściej pojawia się problem opóźnionego rozwoju mowy. Jesteś jednym z nich? Przeczytaj.

„Moje dziecko nie mówi, ale dogada się z każdym, wszystko pokaże!”
Czym jest opóźniony rozwój mowy i prosty opóźniony rozwój mowy?Charakterystyczne jest, że Maluch rozwija się prawidłowo we wszystkich sferach – poza mową; nawet w sferze komunikacji dziecko potrafi stworzyć sobie taki klucz i zestaw gestów i dźwięków, że nawet „obcy” nie będzie miał problemów ze zrozumieniem komunikatu. Rozróżnia się dwie formy ORM:

Prosty opóźniony rozwój mowy to brak mowy (lub używanie tylko kilku wyrazów), który samoistnie ustępuje. Dziecko – poza aspektem mowy – rozwija się prawidłowo: rozwój emocjonalny, zdobywanie umiejętności oraz proces uczenia się przebiega podobnie jak u rówieśników; ma także prawidłowy słuch. Przełom następuje po trzecim roku życia, kiedy w bardzo krótkim czasie gwałtownie wzrasta zasób słownictwa, pojawia się prawidłowy system gramatyczny oraz budowane są złożone zdania.

W przypadku opóźnionego rozwoju mowy system językowy jest budowany wolniej. Dopiero po trzecim roku życia zaczynają pojawiać się słowa, a cały system językowy stabilizuje się nawet do szóstego roku życia. Mowa jest opóźniona: czteroletnie dziecko z ORM komunikuje się prostymi zdaniami, czyli jest na etapie rozwoju mowy dziecka trzyletniego. Opóźniony rozwój mowy stwarza problem w zakresie nadawania komunikatów przy doskonałym rozumieniu, prawidłowym słuchu oraz normie intelektualnej. Dobrze, kiedy Maluch z opóźnionym rozwojem mowy jest pod stałą opieką logopedy, który regularnie wykonuje ćwiczenia wspierające rozwój mowy dziecka.
Pamiętaj: Każdy niepokojący przypadek opóźnionego rozwoju mowy powinien być skonsultowany z logopedą, który oceni rodzaj opóźnionego rozwoju mowy, wskaże jego przyczyny i zaplanuje terapię.

PrzyczynyNajczęstszymi przyczynami są: brak motywowania dziecka do mówienia, brak stawiania mu wymagań, brak interakcji z dzieckiem polegających na zabawie lub zbyt słabe sytuacje komunikacyjne, częsty kontakt z ekranem, ale także bariera emocjonalna, nieśmiałość.

Jak wspierać w rozwoju mowy?Najważniejsza jest motywacja do mówienia – Maluch musi zrozumieć, że mówienie jest potrzebne! Warto stwarzać sytuacje komunikacyjne, w których będzie się mógł posługiwać językiem w określonym celu (zabawa, osiąganie radości i przyjemności). Ważne również jest dawanie prawidłowych wzorców językowych. 
Nie zapominaj także o stałym kontakcie z logopedą – będzie on wspierał rozwój mowy Malucha, ale także inspirował i motywował Rodziców do działania. Pomoże on w pokonaniu trudności z obniżonym napięciem narządów artykulacyjnych, terapii wad wymowy oraz dostosowaniu wypowiedzi Dziecka do systemu językowego: fleksji, składni, konstruowania zdań.

Mutyzm: Moje dziecko nie odzywa się w przedszkolu!

"Moje dziecko rozwija się prawidłowo. Mówi dużo i chętnie. Kiedy poszła do przedszkola, była traktowana jako dziecko „nieśmiałe”. Akceptowałam to, że może się wstydzić; ale ile może to trwać? Ktoś zasugerował, że może to być mutyzm wybiórczy. Córka już drugi rok chodzi do przedszkola – tylko tam się nie odzywa, a w domu buzia jej się nie zamyka. "

Mutyzm wybiórczy to zaburzenie, które może pojawiać się w dzieciństwie i polega na niemożności mówienia w określonych sytuacjach, związanych z interakcją z innymi. Jest to zaburzenie lękowe, gdzie lęk dotyczy obawy przed byciem słyszanym lub zauważonym. Charakterystyczne jest tu opanowanie umiejętności mówienia: często jest tak, że dzieci z mutyzmem w domu (z członkami rodziny, sąsiadami, dziećmi) rozmawiają dużo i poprawnie, natomiast w sklepie lub w przedszkolu nie wymówią ani słowa. Zdarza się też tak, że dzieci z mutyzmem nie rozmawiają w obecności określonych osób lub czynią to szeptem. Mutyzm jest więc związany z poczuciem komfortu podczas sytuacji komunikacyjnych oraz – co trzeba podkreślić – nie wynika z uporu, kaprysu czy błędów w wychowaniu.

Co jest przyczyną?

Zdarza się, że przyczyną jest poczucie stresu wywołane zmianą środowiska dziecka: wyjazd do innego kraju, rozpoczęcie edukacji przedszkolnej lub szkolnej. Mutyzm nie jest związany z poczuciem dyskomfortu związanego z mową (np. jąkanie), nie jest także powiązany z autyzmem.

Jak rozpoznać?

Obserwuj dziecko! Odnotuj powtarzające się się sytuacje, w których Twoje dziecko milczy. Określ czas: zwykle o mutyzmie mówi się, gdy objawy utrzymują się dłużej niż miesiąc.

Kto określi, że to mutyzm?

Najlepiej zrobi to psycholog lub psychiatra, można też udać się do logopedy. Pamiętaj, że podjęcie odpowiednio wcześnie działań terapeutycznych pozwoli wycofać lęk i wesprze pojawianie się mowy w niekomfortowych sytuacjach!

Jak postępować wobec dziecka z mutyzmem?

• Nie wymuszaj mówienia!
• Nie karaj, gdy dziecko się nie odzywa; ono boi się mówić!
• Nie irytuj się z powodu braku odpowiedzi; może warto zmienić konstrukcję pytania, na które dziecko będzie mogło odpowiedzieć skinieniem głowy?
• Nie okazuj zaskoczenia, gdy usłyszysz głos dziecka w niekomfortowej dla niego sytuacji; zachowuj się tak, jakby mówienie było  zwyczajne.

głoska e

Ćwiczymy głoskę k

Źródło:klamerka

Alalia - przyczyny i rozpoznanie (afazja dziecięca)

Alalia - przyczyny i rozpoznanie (afazja dziecięca) Jeśli uszkodzenie korowych struktur nastąpiło jeszcze przed początkiem mowy dziecka, mamy do czynienia nie z afazją, lecz z alalią. Odróżnienie alalii od afazji może być trudne i wymaga przeprowadzenia dokładnej anamnezy i badania neurologicznego, a czasem dłuższej obserwacji logopedycznej dziecka. Alalia, zwana też niemotą, słuchoniemotą (audimutitas) tym się różni od afazji, że następuje jeszcze przed rozwojem mowy. Charakteryzuje ją zwykle dostateczny rozwój umysłowy, dobra ruchomość narządów mowy oraz prawidłowy słuch fizjologiczny. Ale dziecko nie mówi w ogóle, posługuje się gestami, krzykami i onomatopejami lub kilkoma wyrazami z własnego słownika, zrozumiałymi tylko dla najbliższego otoczenia.  Dziecko nie jest w stanie także powtarzać. Taka niemota może trwać do 7 (alalia prosta), a nawet 14 roku życia (alalia złożona). Starsze dziecko przyswaja sobie coraz więcej wyrazów i wymowa może stawać się coraz bardziej poprawna. Alalia, tak jak inne wady i zaburzenia mowy częściej występuje u chłopców niż u dziewczynek. Dzieci alaliczne są niekiedy trudne w obcowaniu, bywają zahamowane ruchowo lub nadpobudliwe. Bywają wśród nich dzieci złośliwe i agresywne w stosunku do młodszych i słabszych, inne unikają kontaktów z otoczeniem. Zdarza się, że rodzice są niesprawiedliwi wobec swoich dzieci i nie zdają sobie sprawy z ich trudności. Trudno im wyobrazić sobie, że dziecko nie może wymówić prostego słowa. Niejednokrotnie uważają, że dziecko jest uparte i stosują wobec niego kary. To powoduje u dziecka, normalne w takiej sytuacji, odruchy obronne w postaci płaczu, agresji lub działań złośliwych. W takiej sytuacji, kiedy rodzice nie mogą porozumieć się ze swoimi dziećmi, kiedy ich dzieci nie reagują na kierowane do nich pytania i wypowiedzi, rodzice nie powinni stosować kar. W tych wypadkach trzeba dziecko spokojnie poobserwować. Braki w rozumieniu mowy często kompensowane są u tych dzieci dobra spostrzegawczością wzrokową i dobrą pamięcią miejsca. Dziecko utrzymuje kontakt z otoczeniem za pomocą gestów i mimiki. Zdarza się, że automatycznie powtórzy zasłyszany wyraz, nie rozumiejąc jego znaczenia. Po zebraniu takich spostrzeżeń, należy udać się logopedy, który będzie wiedział, jak dziecku pomóc. Alalię charakteryzuje:  Dostateczny rozwój umysłowy (jeżeli jest upośledzenie, to wtórne spowodowane brakiem mowy). Dobra ruchomość narządów mowy. Prawidłowy słuch fizjologiczny (chociaż w alalii percepcyjnej może być obniżenie słyszalności). Dziecko nie mówi w ogóle (głównie w alalii motorycznej). Posługuje się gestami, krzykami, onomatopejami lub kilkoma wyrazami z własnego słownika. Dziecko nie jest w stanie powtarzać. Alalia może trwać do 7, a nawet 14 roku życia, stopniowo przechodząc w dyslalię. Dziecko rehabilitowane coraz rzadziej używa gestów i onomatopei, przyswaja sobie coraz więcej wyrazów, wymowa staje się coraz bardziej poprawna. Alalia występuje częściej u chłopców niż u dziewcząt. Rozpoznanie alalii jest trudne i wymaga przeprowadzenia wielu badań: - głównie badania słuchu - aby wykluczyć głuchotę, badania rozwoju umysłowego by wykluczyć upośledzenie umysłowe, oraz dłuższej obserwacji dziecka.  Trudne jest określenie przyczyn alalii. Przypuszcza się, że mogą to być:  uszkodzenia mózgu spowodowane urazem porodowym, zapaleniem mózgu i opon mózgowych, zatrzymaniem się w rozwoju pewnych struktur korowych, urazy czaszki, przed rozwojem mowy. Zazwyczaj dziecko ma świadomość swojej ułomności, poczucia mniejszej wartości. Dzieci alaliczne bywają więc niekiedy trudne, zahamowane ruchowo lub nadmiernie pobudliwe, złośliwe, agresywne w stosunku do innych dzieci. Rozróżnia się dwie zasadnicze formy alalii: ekspresywną i percepcyjną, jednak najczęściej występują zaburzenia typu mieszanego z przewagą jednej z nich. Alalia percepcyjna zwana też recepcyjną, impresywną, słuchoniemotą sensoryczną, głuchotą słowną, częściej spotykana nazwa to alalia sensoryczna. Występuje rzadko, bywa rozpoznawana mylnie jako głuchota lub oligofrenia, z powodu braku reakcji dziecka na kierowane do niego pytania i wypowiedzi. Kontakt z otoczeniem utrzymuje dziecko za pomocą gestów i mimiki. Zdarza się, że dziecko powtórzy automatycznie posłyszany wyraz, nie rozumiejąc jego sensu. Alalia percepcyjna może przechodzić w dyslalię percepcyjną, której może towarzyszyć amuzja, czyli trudności w rozpoznawaniu i śpiewaniu słyszanych melodii. Rozumienie w alalii sensorycznej: bardzo ograniczone, możliwość posługiwania się mową przewyższa możliwość rozumienia, w pewnym stopniu - rozumienie zależne jest od stopnia zainteresowania i zaangażowania emocjonalnego dziecka tematem czy sytuacją, odpowiedzi bywają bezsensowne lub ich brak, niekiedy powtarza mechanicznie pytanie czy polecenie, rozumienie ułatwia powtórzenie wypowiedzi oraz powolne mówienie - proste, krótkie zdania (złożone ze znajomych słów). Mówienie w alalii sensorycznej: gesty, miny używane są często, niekiedy także odpowiedzi słowne; potrafi za pomocą gestów i min odtworzyć całe sytuacje i sceny, rysunek jest pewnym sposobem wypowiadania się - bywa ze skąpym komentarzem słownym, słownictwo - względnie bogate, przeważają w nim rzeczowniki i czasowniki, dziecko mówi dość dużo, ale jego wypowiedzi są niezrozumiałe, nie stanowią sensownej całości, powtarza wyrazy dość dobrze (robi to mechanicznie, bez zrozumienia), głoski wymawia prawidłowo, ale wyrazy zniekształca, w różny sposób wypowiada ten sam wyraz, zapewne z powodu braku wzorca słuchowego, nie poprawia się, nie szuka prawidłowego brzmienia, używa krótkich zdań lub równoważników zdań. Rodzaje wymówień i błędów: Onomatopeje: szczekać - au. Własne słownictwo: kot - kicia. Paralalie werbalne: czytać - pisać. Paralalie głoskowe: mówi - wówi. Wstawki: ryba - tryba. Elizje: kotek - kote. Metatezy (przestawki): most - smot. Agramatyzm: nie uwzględnia form odmiany wyrazów. Alalia sensoryczna przechodzi w dyslalię, dziecko nie potrafi jeszcze wymawiać poprawnie wyrazów, mowa jego jest agramatyczna, ale zasób słów rozumianych się zwiększa. Może mieć trudności w znajdowaniu wyrazów potrzebnych w danej sytuacji, z powodu niedokształcenia słuchu fonematycznego, duże trudności sprawia mu identyfikowanie głosek różniących się tylko jedną cechą dystynktywną (np. s: ś).  Alalia i dyslalia ekspresywna:  Dla alalii i dyslalii ekspresywnej (zwanej też ruchową, rozwojową lub motoryczną) charakterystyczne jest dobre rozumienie mowy, a jeżeli jest ono zaburzone, to w mniejszym stopniu niż mówienie. Natomiast utrudnione może być rozumienie długich i złożonych zdań. Zaburzeniom mowy o charakterze motorycznym dużego stopnia może towarzyszyć ogólna niesprawność motoryczna lub tylko niezręczność w wykonywaniu precyzyjnych ruchów. Opóźniony może być początek chodzenia, trudności w odtwarzaniu usłyszanej melodii. Dyslalia może występować w różnym stopniu, w dylalii dużego stopnia dziecko posługuje się zaledwie kilkoma głoskami (są to najczęściej samogłoski a, o oraz spółgłoski t, d), ma też trudności z wymową grup spółgłoskowych oraz sylab zamkniętych. Rozumienie w alalii motorycznej w zasadzie jest dosyć dobre, jedynie trudności występują, gdy wyraz użyto w nowym związku frazeologicznym, dotychczas nie znanym dziecku (np. nogi stołu). Mówienie w alalii motorycznej. 1. Gesty używane tylko w początkowej fazie rozwoju mowy; ruchami rąk w sposób plastyczny i precyzyjny określa funkcje przedmiotów, które znikają w miarę rozwoju słownictwa. 2. Słownictwo w początkowej fazie ubogie, ograniczone do kilku określeń onomatopeicznych lub do kilku wyrazów "własnych".  3. Trudności w zapamiętaniu wzorca ruchowego wyrazu, które przejawiają się: zapominaniem artykulacji wyrazów już znanych; zniekształcaniem wyrazów, mimo umiejętności artykułowania wszystkich głosek; dzieleniem wyrazów na sylaby dla ułatwienia sobie ich wymowy; wymówieniem cichym, jakby próbnym przygotowaniem się do wymówienia głośnego; poszukiwaniem właściwego wzorca ruchowego wyrazu, poprawianiem się. 4. Artykulacja - liczba wymawianych głosek jest ograniczona, najczęściej są to: t, d, b, m, n, l oraz samogłoski. Występują paralalie głoskowe: substytucje (krowa - trowa), wstawki (ucho - chucho), elizje (łódka - łuka), metateza (lampa - mlapa), asymilacje (motyl - motym), poszukiwania (Jacek - La-cek, Jasiek). 5. Agramatyzm - w początkowej fazie mowy brak zupełny form odmiany wyrazów, wypowiedzi są ograniczone do jednego wyrazu.  Różnice między zaburzeniami w alalii motorycznej a sensorycznej:  Alalia motoryczna Dziecko rozumie, a nie mówi. Rozumie nazwy przedmiotów, czynności, a ma trudności z rozumieniem relacji, jakie zachodzą między przedmiotami. Występuje rozumienie sytuacyjne. Wzorca ruchowego szukają słuchem. Realizację wyrazu ułatwiają sobie dzieleniem na sylaby. Nie ma u tych dzieci zespołów neurologicznych (prawidłowy zapis EEG). Dzieci te nie gaworzą, są milczące w czasie zabawy, cicho płaczą. Intelektualnie rozwijają się prawidłowo. Postęp w mówieniu zależy od ciężkości zaburzenia - czasem zaczynają mówić w 3-4 roku życia, często jednak nie mogą wymówić samogłoski bez ćwiczeń. Bardzo dobrze piszą ze słuchu, szybko się uczą czytania. W najcięższej postaci - dziecko wypowiada tylko element słowa, głoski, za każdym razem inaczej. W okresie przedszkolnym jako symptomy występują: - mała sprawność aparatu artykulacyjnego, - słaba sprawność manualna, - zaburzenia koordynacji oddychania z fonacji. - bardzo trudne jest określanie stosunków przestrzennych. Oprócz trudności w artykulacji dziecko ma kłopoty z jedzeniem (ślinienie). Alalia sensoryczna Dzieci nie mają trudności w łączeniu głosek w większe całości - wyrazy. Zniekształcają wyraz, ale nie poprawiają się ze względu na brak wzorców słuchowych. W czasie jednej wypowiedzi dany wyraz może być inaczej wymawiany. Mając trudności w mówieniu wykorzystują gesty i mimikę. Występują duże trudności w rozumieniu. Zapamiętanie i różnicowanie nowego zespołu dźwiękowego wymaga bardzo dużego wysiłku i długiej pracy. Dzieci te gaworzą, mają dużą wokalizację. W wieku 3-4 lat nie reagują na swoje imię, nie nazywają osób z otoczenia - nie mówią, bo nie rozumieją. Często występują rozbieżności wyników między badaniem audiometrycznym, a badaniem orientacyjnym. Cechy zachowań dzieci: - bardzo dobrze reagują na muzykę, - źle reagują na nowe osoby, - szybko przyporządkowują nazwy przedmiotom i uczą się czytać - nie rozumiejąc treści, - opóźnione reakcje na mowę. Postępowanie logopedyczne w alalii i afazji  Z dzieckiem alalicznym postępuje się podobnie jak z dzieckiem afatycznym o podobnym charakterze zaburzeń. Postępowanie logopedyczne jest długotrwałe i stanowi część składową kształtowania całej osobowości dziecka. Przebieg reedukacji Indywidualne zajęcia rozwojowe w celu przyspieszenia rozwoju poszczególnych funkcji psychicznych dzieci: - uwagi, pamięci, spostrzegawczości, myślenia, - naukę mówienia i rozumienia, - naukę czytania, pisania i liczenia, - gimnastykę i rytmikę, - zajęcia artystyczno - techniczne. Nawiązanie kontaktu z dzieckiem pełnego życzliwości, zaufania, wytworzenie tej atmosfery również w przedszkolu i domu. Częste przebywanie dziecka z rówieśnikami. Metody należy dostosować do możliwości psychofizycznych dziecka. W alalii motorycznej i sensorycznej jeżeli dziecko nie mówi, to reedukację zaczyna się od elementów najprostszych, od uczenia słuchowego rozróżniania, przez  próby  wymawiania dźwięków naturalnych, lecz odpowiadających pewnym głosom (np. usypianie lalki - aaa, syczenie węża - sss) a następnie przez  przechodzenie do łatwiejszych wyrazów. Nie możemy zmuszać dziecka do mówienia, ani do powtarzania, zacznie mówić dopiero wtedy, gdy będzie kojarzyć konkretne wyrazy z odpowiednimi przedmiotami lub czynnościami. Należy wzbudzać u dziecka chęć do mówienia oraz zainteresowanie mową, a przede wszystkim rozwijać rozumienie mowy. Wykorzystujemy w tym celu zabawy, gry, inscenizacje, barwne ilustracje. Materiał wyrazowy powinien być odpowiednio dobrany pod względem stopnia trudności. Początkowo wymagania winny być niewielkie, ale stopniowo i bardzo ostrożnie je zwiększamy. Systematyczną pracę rozpoczynamy jak najwcześniej, choć często jest to trudne przed 5 rokiem życia dziecka. Wykorzystujemy dodatkowo wzrok i czucie, zarówno u dzieci z zaburzeniami w nadawaniu i odbiorze mowy. Znaczenie wyrazów wyjaśniamy dziecku z zaburzeniami percepcji mowy za pomocą gestów i ilustracji. Jak najwcześniej włączamy do reedukacji naukę pisania i czytania, gdyż te umiejętności pozwolą utrwalić osiągnięte wyniki w mówieniu i rozumieniu mowy. Dzieci alaliczne i afatyczne mają duże trudności w uczeniu się, proces uczenia się następuje bardzo powoli. W dalszym ciągu prowadzimy ćwiczenia, usuwając wszelkie wadliwe artykulacje z dziećmi, które uczęszczają już do szkoły. LITERATURA:  Balejko A. Zaburzenia mowy u młodzieży szkolnej, ( w) Problemy Opiekuńczo – Wychowawcze,1973 Bogdanowicz M. Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym . Warszawa 1991 Demel G. Wady wymowy . Warszawa Kaczmarek L. Nasze dziecko uczy się mowy, Lublin 1977 Kordyl Z.: Psychologiczne problemy afazji dziecięcej, Warszawa 1968, PWN. Nowak J. E.: Wybrane problemy logopedyczne, Bydgoszcz 1993, PWN. Styczek I.: Logopedia, Warszawa 1983, PWN. Władysław Pitak: Afazja utrata znajomości mowy. Warszawa

utrwalamy r - Róża

Skutki długiego ssania kciuka/smoczka

Ile słów powinno wypowiadać dziecko?

Czy wiesz ile słów powinno mówić Twoje dziecko? Oczywiście liczby są przybliżone i wszystko zależy od indywidualnego rozwoju Twoje dziecko. Etapy rozwoju mowy mogą być przesunięte i nadal nazywamy to normą, więc nie ma co od razu panikować.

Warto jest rozwijać słownictwo zarówno czynne* jak i bierne* już od początku i bacznie się przyglądać rozwojowi mowy dziecka.

:)

Słownik czynny - czyli te słowa, które dziecko stale używa,
Słownik bierny - słowa, które dziecko rozumie, ale jeszcze nie potrafi użyć.

brzęczą pszczoły - wierszyk do utrwalania szeregu szumiącego

Wierszyk dla S - stonoga stefka

Stonoga Stefka

Stonoga Stefka kupiła spodnie,

Ale w nich stąpa się niewygodnie.

Stawia wiec kropki bardzo powoli,

Pyta ja stonka: Co panią boli?

Źródło: syczące łamigówki dla Justynki. Wierszyki i zabawy utrwalające poprawia wymowę głoski S. Lucyna Jaroch-Połom

Wierszyk dla r - brama i bratki

Brama i bratki

Posadził brat przy bramie bratki.

Bratowa zaś - bławatki.

Bratanek bije im brawa,

Bo pięknie wygląda brama.

Źródło: (nie)trudne wierszyki. Pomoc logopedyczna do utrwalania głoski r. Ewa Małgorzata skorek

Poznaj: dziecko z afazją

Afazja. Słyszałeś już o tym? „Przecież to dotyczy dorosłych, którzy doświadczyli urazu mózgu”. Niekoniecznie! Sześciolatek, który spadł z huśtawki i nagle przestał mówić, choć gadał jak najęty; dwulatek, który nie rozumie tego, co do niego mówisz; trzylatek, który nie potrafi powtórzyć dwusylabowego słowa – oto różne oblicza afazji (w różnych źródłach nazywaną u małych dzieci alalią bądź niedokształceniem mowy o typie afazji).

Afazja – co to takiego?

Afazja to zaburzenia mechanizmów odpowiedzialnych za mowę: zarówno jej nadawanie (ruchowa, motoryczna), jak i rozumienie (czuciowa, sensoryczna). Afazja występuje na skutek uszkodzenia struktur mózgowych u osób, które wcześniej mówiły i rozumiały mowę, a więc dotyczy przeważnie dorosłych. Dotyczy także dzieci mówiących (z zakończonym etapem kształtowania się mowy, czyli po 6 roku życia), które z tych samych przyczyn doświadczyły uszkodzeń tych obszarów w mózgu, które są odpowiedzialne za mowę. Od afazji dorosłych afazję dziecięcą różni to, że mózg dziecka, który nadal się rozwija, rokuje szybsze tempo rehabilitacji mowy po wypadku, a co więcej, zakłada nawet całkowity powrót funkcji językowych.

Niedokształcenie mowy o typie afazji

Są dzieci, u których mowa zaczynała się rozwijać, a potem z niewyjaśnionych przyczyn przestała. O problemach z nabywaniem lub rozumieniem mowy świadczą objawy. Jakie?

Dziecko powinno już mówić, ale…
– nie mówi i rozumie to, co do niego mówimy;
– mówi po swojemu i rozumie to, co do niego mówimy;
– „mówienie” przypomina mowę dorosłych ze tylko ze względu na melodię;
– nie potrafi powtórzyć prostego, dwusylabowego słowa, np. BUDA, LODY;
– mylą mu się pojęcia, nazwy, słowa; nie są one adekwatne do rzeczywistości;
– ma ogromne trudności z opanowaniem reguł składni i fleksji;
– nie rozumie tego, co do niego mówimy.
Dzieci u których podejrzewa się niedokształcenie mowy o typie afazji, kompensują sobie zaburzenia językowe gestami, mimiką.

Czy dziecko z afazją będzie mówiło?
Wszystko jest zależne od tego, jaki wystąpił charakter zaburzenia. Niezwykle istotne jest działanie: praca z logopedą lub neurologopedą oraz kontynuowanie zaleconych ćwiczeń w domu. Wiesz, że mózg małego dziecka jest  bardzo plastyczny, dlatego prowadzona terapia może przynieść zadziwiające efekty. U niektórych dzieci objawy mogą zupełnie zaniknąć; czasami jednak, mimo postępów, pozostają pewne ograniczenia: problemy w uczeniu się lub problemy w tworzeniu dłuższych wypowiedzi poprawnych pod względem składniowym.

Bajeczka logopedyczna z gimnastyką artykulatorow - Cyrk

Strój słowika - wierszyk do utrwalania s

różnicowanie k-t

Rozwój mowy – co jest symptomem problemu a co normą rozwojową

Tak jak ewolucja motoryczna, emocjonalna, społeczna, wzrost czy waga, 

także mowa ma swoją dynamikę rozwoju. 

Każde dziecko jest inne. 

Ma inne uwarunkowania genetyczne, sytuację rodzinną, swoje tempo rozwoju. 

Aby wiedzieć, czy dziecko rozwija się prawidłowo, 

warto znać poszczególne etapy rozwoju mowy.

 

Świadomość norm może działać na nas uspokajająco lub też alarmująco – w zależności od obserwowanych u dziecka symptomów. Pozwoli zrozumieć, że np. trzylatek wcale jeszcze nie musi wyraźnie mówić „rower”, w zupełności może pedałować swoim „jowejem” czy „lowelem”, natomiast pięcioletnie dziecko komunikujące się w sposób zrozumiały tylko dla najbliższego otoczenia to już problem.
W polskiej literaturze logopedycznej przyjmuje się koncepcję kształtowania się mowy Leona Kaczmarka. Ustalił on pięć podstawowych etapów ewaluacji językowej:

• etap przygotowawczy (3–9 miesiąc życia płodowego),
• okres melodii (1 rok życia dziecka),
• okres wyrazu (do ukończenia 2 roku życia),
• okres zdania (2–3 rok życia),
• okres swoistej mowy dziecięcej (3–7 rok życia).

W brzuszku mamy

Etap przygotowawczy to czas wykształcania się narządów mowy: organów nadawczych (tj. organizujących informację obszarów myślowych); organów produkujących substancję (ośrodki i drogi nerwowe, nasada, krtań, płuca); organów kontrolujących słuch, wzrok (drogi oraz centralne ośrodki słuchowe i czuciowe); organów odbiorczych  (wzrok, słuch, drogi oraz centralne ośrodki słuchowe i wzrokowe, obszary myślowe).
Pierwszym zjawiskiem, które odbiera dziecko, są zjawiska rytmiczne. Już 4-miesięczny płód odczuwa rytm kolebania w czasie chodu matki. W 4–5 miesiącu zaczyna reagować na bodźce akustyczne, potwierdza to przyspieszenie akcji serca, ogólny niepokój. W tym okresie dziecko rejestruje też głos matki. W 7 miesiącu słyszy bicie jej serca. Na tym etapie nie mamy wielkiego wpływu na proces kształtowania się mowy dziecka.

Pierwszy okres życia – okres melodii

W tym okresie początkowo powinniśmy usłyszeć krzyk i płacz. Są to pierwsze formy komunikacji z otoczeniem. Za ich pomocą niemowlę reaguje na sytuacje dyskomfortu, ćwiczy jednocześnie oddychanie i artykułuje samogłoski a, o, u. Potem powinna nastąpić faza tzw. głużenia (3–6 mies.), dalszego ćwiczenia narządów artykulacyjnych, pojawienia się pierwszych spółgłosek (p, b, m). Zadowolone niemowlę wydaje różne dźwięki a towarzyszą temu nieskoordynowane ruchy ciała i kończyn. Następnie nadchodzi czas na tak lubiane przez rodziców gaworzenie (6–9, 12 miesiąc życia). Dadzą się tu już zaobserwować zamierzone powtórzenia i naśladowanie dźwięków mowy, wrażliwość na dźwięk, bawienie się głosem. Pojawiają pierwsze sylaby (ma, ta, ba, później także ich połączenia: ma-ma, ta-ta, ba-ba), które pomimo wielokrotnego powtarzania nie mają jeszcze konkretnego znaczenia. Niewiele później można usłyszeć pierwsze wyrazy, np. dada, mama, baba, tata. Z końcem pierwszego roku życia dziecko dużo już rozumie, szczególnie wypowiedzi o zabarwieniu emocjonalnym, reaguje na imiona i twarze domowników. Można doświadczyć swoistej interakcji i komunikacji pozawerbalnej. Jest to o tyle ważne, że brak owej interakcji może świadczyć o pojawiających się trudnościach.
W tym okresie należy upewnić się, czy nie występują żadne anomalie w budowie twarzy bądź jamy ustnej mogące mieć wpływ na sposób oddychania, funkcje pokarmowe, a w dalszej kolejności rozwój mowy. Chodzi tu między innymi o długość wędzidełka, budowę warg, podniebienia. Nie bez znaczenia jest także ocena napięcia mięśniowego czy symetrii ciała. Takie nieprawidłowości można zaobserwować już na porodówce i najczęściej są wykrywane przez specjalistę logopedę. Bada on wówczas odruchy ssania, połykania, zwracania, kąsania, żucia, odruch żuchwowy, wysuwania języka, otwierania ust, szukania, akustyczno-twarzowy, optyczno-twarzowy. Ocenia sposób pobierania pokarmu oraz koordynację czynności ssania, połykania i oddychania, wrażliwość twarzy na dotyk, reakcje na bodźce słuchowe i wzrokowe. Niemowlę powinno dzięki odruchom zwrócić głowę w kierunku bodźca, wysuwać język z ust, reagować na bodziec dźwiękowy i wzrokowy (mrużenie oczu, mruganie). Każdy z odruchów powinien występować w odpowiednim czasie i wraz z dojrzewaniem układu nerwowego wygasać lub być zastępowany przez odpowiednią, bardziej dojrzałą funkcję. Podstawowe sygnały, które muszą nas zaniepokoić w tym okresie, to:

• częste oddychanie ustami,
• niereagowanie na bodźce dźwiękowe, nieodwracanie głowy w kierunku źródła dźwięku, brak reakcji na polecenia, pytania itp.,
• niezwracanie uwagi na rozmówcę,
• wszelkie nieprawidłowości w budowie języka, warg, policzków.

Jeśli coś z wymienionych rzeczy budzi nasze obawy, należy skonsultować to z logopedą.

Okres wyrazu – od 12 do 18 miesiąca (2 roku życia)

Dziecko powinno wymawiać wszystkie samogłoski, poza nosowymi, a ze spółgłosek p, b, m, t, d, n, t, ś, czasem ć. Słowa mogą zawierać pierwszą sylabę lub końcówkę, uproszczenia grup spółgłoskowych. Dziecko rozumie o wiele więcej słów, wyrażeń i zdań, niż jest w stanie samodzielnie wypowiedzieć. Przyjmuje się, że w wieku 18 miesięcy potrafi wypowiedzieć około 50 słów, natomiast rozumie około 100, w tym proste polecenia. Powtarza już też sylaby i słowa wypowiadane przez inną osobę, posługuje się nazwami osób znaczących, przedmiotów i czynności z rytmu dnia. W drugim roku życia można zaobserwować gwałtowny wzrost słownictwa, pojawienie się wypowiedzi dwuwyrazowych, początek odmiany wyrazów (jedynie przez przypadki). W odmianie czasownika najczęściej używana jest 3. os. l. poj. (także w stosunku do siebie, np. Szymon idzie), występują formy 2. os. l. poj. trybu rozkazującego (np. Daj!).
To, co mogłoby niepokoić rodziców na tym etapie, to brak którejś z powyższych umiejętności, ponadto dające się zaobserwować wady zgryzu, trudności z wymową głoski, która w tym czasie powinna być opanowana, wadliwa artykulacja – np. wsuwanie języka między zęby, mowa świszcząca, jąkanie, zacinanie, mowa za szybka lub za wolna, chrapanie dziecka, mowa znacząco różniąca się od mowy rówieśników.

Okres zdania – od 2 do 3 roku życia

Dziecko próbuje już budować dłuższe wypowiedzi. Nie będzie jeszcze w tych zdaniach zaimków, spójników, przyimków, formy wyrazów będą błędnie odmieniane. Niemniej jednak dziecko zaczyna porozumiewać się już zdaniami dwu-, trzywyrazowymi. Bywają to zdania zarówno oznajmujące, rozkazujące, pytające, jak i wykrzyknikowe. Ponadto prawidłowo powinno wymawiać wszystkie samogłoski tak ustne, jak i nosowe, chociaż mogą występować odstępstwa np. zamiana samogłosek : a-o, e-a, i-y oraz zmiękczanie spółgłosek p, b, m f, w odpowiednio jako: pi, bi, mi, fi, wi. Pod koniec tego okresu mogą pojawiają się już czasem głoski: s, z, c, dz, a nawet sz, ż, cż, dż.
Trzylatek może mieć nadal kłopoty z wymówieniem dwuznaków, gdyż narządy mowy nie są jeszcze dostatecznie sprawne. Bywa, że w trudniejszych wyrazach zastępuje wymienione głoski łatwiejszymi i ma jeszcze czas, by wymówić je prawidłowo. Nie musimy od dziecka dwu- lub trzyletniego oczekiwać wypowiedzenia głoski r. Może być ona wymawiana jak j lub l. Ponadto zamiast f może występować h i odwrotnie. Skomplikowane brzmieniowo grupy spółgłoskowe wciąż mogą być upraszczane, zarówno na początku, jak i w środku wyrazu. Dopuszczalny jest brak wyraźnych końcówek. Słuch fonematyczny jest już na tyle wyrobiony, że maluch wie, jak dana głoska powinna brzmieć, choć sam nie potrafi jej prawidłowo wypowiedzieć. Stąd poprawianie innych dzieci typu: “Nie mówi się jiba, a lyba”. Wraz z budową prostych zdań rozpoczyna się niezapomniana dla wszystkich rodziców epoka pytań: jak? dlaciego? po cio? ciemu?…
W słowniku dwulatka powinno się już znaleźć około 300 słów. Jeśli jednak nie wykazuje zainteresowania komunikacją werbalną, jest to sygnał, że rozwój mowy nie przebiega prawidłowo. Rodzice, których dwuletnie dziecko mówi zaledwie „mama”, „tata”, „nie”, powinni skonsultować to ze specjalistą.

Okres swoistej mowy dziecięcej – od 3 do 6–7 roku życia

W mowie dziecka czteroletniego utrwalają się głoski: s, z, c, dz. Nie powinno ono już wymawiać ich jak ś, ź, ć, dź. “Ja siam” powinno dać miejsce brzmieniu “Ja sam”. Pod koniec 4 roku życia może, ale nie musi pojawić się głoska r, a około 4–5 roku – głoski sz, ż, cz, dż, choć mogą być jeszcze zamieniane na s, z, c, dz lub ś, ź, ć, dź. Dziecko nadal skraca wyrazy, przestawia głoski, upraszcza grupy spółgłoskowe. Obserwuje się wyraźny wzrost liczby przymiotników i przysłówków, spadek liczby neologizmów dziecięcych i błędów gramatycznych, pojawienie się wyrażeń przyimkowych, określanie relacji przestrzennych.
Mowa dziecka pięcioletniego powinna już być w pełni zrozumiała dla otoczenia. Coraz lepiej radzi ono sobie z głoskami sz, z, cz, dż, choć w mowie spontanicznej mają prawo być jeszcze zniekształcane i wymawiane jak s, z, c, dz.  Bywa, że głoska r pojawia się dopiero na tym etapie. Wciąż mogą być upraszczane grupy spółgłoskowe. Natomiast sześciolatki  powinny mieć już opanowaną prawidłową wymowę, choć zdarzają się trudności przy wypowiadaniu głosek sz, ż, cz, dż, r oraz grup spółgłoskowych.
Rozwój mowy trawa zasadniczo do szóstego roku życia. Wszelkie zaburzenia i wady wymowy u dzieci starszych, a także nieopanowanie umiejętności z danego okresu określane są jako opóźnienie rozwoju mowy. Nie wolno ich ignorować, próbować przeczekać, aż dziecko z nich “wyrośnie”. Należy udać się do logopedy.
Znajomość poszczególnych etapów rozwoju mowy może pomóc rodzicom zorientować się, jak w tej kwestii radzi sobie ich dziecko. Nie warto porównywać swojego dziecka z dzieckiem koleżanki, dziećmi z sąsiedztwa, nawet rodzeństwem. Każde, także w zakresie mowy, ma swoją dynamikę rozwoju i ważniejsze jest, by mieściło się w normie rozwojowej, niż by mówiło w takim tempie jak kolega Józek z piaskownicy. Oczywiście podane okresy są nieco płynne, nie trzeba się niepokoić w dzień urodzin, że dziecko nie przynosi szyszki, tylko syskę. Chodzi o to, aby okres nieprawidłowości nie trwał zbyt długo. I w miarę potrzeby działać.

Źródło: dziecisawazne.pl (Małgorzata Leleń-Horoch)

“Idzie Tola...” - wierszyk do utrwalania goski k

“Idzie Tola...”

Idzie Tola do przedszkola
pod osłonką parasola.
Deszczyk: kap! kap! kap!

Spotkała ją Hania w polu:
“Pod parasol weź mnie Tolu”.
Deszczyk: kap! kap! kap!
Jasio też się deszczu boi:
“Chodź pójdziemy wszyscy troje”.
Deszczyk: kap! kap! kap!
Przyszli wreszcie do przedszkola,
kapie woda z parasola.
Deszczyk: kap! kap! kap!

L.Krzemieniecka 

 

Logopeda kontra migdałki

LOGOPEDA KONTRA MIGDAŁKI

W ustnej i nosowej części gardła znajduje się pierścień chłonny gardła. Składa się on z migdałków podniebiennych i trąbkowych(parzystych) oraz migdałka gardłowego, językowego i grudek chłonnych pasm bocznych gardła. Są to z punktu wiedzenia logopedy bardzo ważne struktury, które mogą być przyczyną wielu trudności naszych pacjentów takich jak problemy z połykaniem, mową, nieprawidłowościami we wzroście uzębienia, przewlekłe choroby dróg oddechowych, czy nawracające zakażenia gardła, nosa, zatok. Rolą migdałków jest produkcja limfocytów, kontrola kontaktu organizmu z patogenami i alergiami, produkcja przeciwciał. Dlaczego migdały przerastają? Jest to w znacznej mierze sprawa różnego rodzaju zakażeń . Do przerostu migdałów predysponują przewlekłe stany zapalne, alergie, choroby zakaźne.

Migdałki podniebienne to duże skupiska tkanki limfatycznej, znajdujące się w zatoce migdałkowej mieszczącej się między łukiem podniebienno-językowym a podniebienno-gardłowym. W rzucie bocznym gardła ich ułożenie odpowiada kątowi żuchwy. Podczas badania pacjenta jesteśmy w stanie dostrzec migdałki podniebienne przy szeroko otwartej jamie ustnej i płaskim ułożeniu języka. Mają one owalny/ elipsoidalny kształt i zmienną wielkość- mogą być prawie całkowicie schowane za łuk podniebienno-językowy lub wystawać spoza niego. Długość migdałków wynosi ok 20-22mm, szerokość 18-20mm a grubość 12-15mm. Powierzchnie przyśrodkową migdałków podniebiennych pokrywa nabłonek płaski . Migdałki podniebienne łatwo ulegają powiększeniu, szczególnie u dzieci. Przy stanach zapalnych mogą znacznie zwężać cieśń gardzieli. Może to być przyczyną chrapania, prowadzić do zaburzeń rytmu oddechowego oraz zespołu bezdechów sennych. Konsekwencją przerostu migdałków podniebiennych dla artykulacji jest nosowanie otwarte. Podniebienie miękkie ulega skróceniu i usztywnieniu w wyniku „rozciągnięcia się” podniebienia miękkiego na przerośniętych migdałach.

Migdałek gardłowy ( potocznie zwany trzecim migdałkiem) znajduje się na sklepieniu gardła, przy przejściu ściany górnej w tylną. Cechuje go ciemnoczerwona barwa, miękka konsystencja i aerodynamiczny kształt. Powierzchnia trzeciego migdała poprzedzielana jest małymi bruzdami. Pokrywa ją nabłonek wielorzędowy migawkowy. Przerost może powodować utrudnione oddychanie przez nos (stale otwarte usta) w ciągu dnia i w czasie snu. Stale otwarte usta predysponują do osłabienia mięśni warg czy języka, który leżąc płasko w jamie ustnej nie jest w stanie przyjąć pozycji spoczynkowej - czyli wznieść się do podniebienia częścią dorsalną. Dodatkowo skutkiem otwartych ciągle ust są nieprawidłowości zgryzowe np. zgryz otwarty. Predysponuje to do wady wymowy – seplenienia. Przerostowi migdałka gardłowego towarzyszyć może ciągły katar gdyż w zatkanym przez migdałki nosie zaburzona jest wymiana wydzieliny śluzowej która jest „produkowana” w nosie przez gruczoły wydzielnicze, dlatego zaczyna się gromadzić w przewodach nosowych. Warto dodać, że dziecko w tym momencie nie potrafi wydmuchać nosa dlatego że powietrze z dolnych dróg oddechowym nie może płynąć przez zatkany nos. Migdałek gardłowy często jest również przyczyną zapalenia ucha środkowego. Może uciskać na trąbkę słuchową powodując zaburzenia wentylacji ucha środkowego. Ponadto może też skutkować zaburzeniami brzmienia mowy. Zaburzenia mowy u dzieci, które mają przerost migdałka gardłowego wiążą się z nieprawidłową artykulacją głosek ustnych( nosowanie– wydaje się nam jakby dziecko „mówiło przez nos”). Wynika to z braku zamknięcia przejścia między ustną a nosową częścią gardła –podniebienie miękkie nie domyka części nosowej gardła

Migdałek trąbkowy leży w wale trąbkowym w nosowej części gardła. W momencie jego przerostu zostaje zaburzona wentylacja ucha środkowego czego konsekwencją może być niedosłuch

Migdałek językowy czyli zespół mieszków językowych to wyniosłość leżąca na nasadzie języka. Otwór w mieszku językowym prowadzi do zatoki migdałkowej

Źródło:logopedika
Na podstawie:
Beata Sznurowska-Przygocka, Ada Przygocka-Pieniążek - Aspekt logopedyczny przerośniętego migdałka gardłowego u dziecka
Jerzy Kuczkowski – Anatomia i fizjologia obwodowego i ośrodkowego narządu mowy
Witold Sylwanowicz, Aleksander Michajlik, Witold Ramotowski – Anatomia i fizjologia człowieka

Szynszyla - wiersz do utrwalania głoski sz

wyrażenia dźwiękonaśladowcze a rozwój mowy dziecka