Ćwiczenia motoryki narządów artykulacyjnych

Ćwiczenia motoryki narządów artykulacyjnych 
     U większości dzieci z wadą wymowy występuje obniżona sprawność narządów artykulacyjnych / języka, warg, policzków, podniebienia miękkiego/.. Czasem przyczyną wady wymowy są nieprawidłowości w budowie anatomicznej narządów mowy, np. zbyt krótkie wędzidełko podjęzykowe, przerośnięty język, zbyt duża masa języka, rozszczep wargi itp. Przyczyną bywają także, szczególnie u dzieci młodszych, nieprawidłowe nawyki związane z połykaniem lub oddychaniem. Konieczne są w tych wszystkich wypadkach ćwiczenia motoryki narządów mowy oraz ćwiczenia prawidłowego połykania. Optymalną sytuacją byłoby, gdyby ćwiczenia prowadzone były według zaleceń logopedy.
     Ćwiczenia logopedyczne początkowo powinny być wykonywane przy kontroli wzrokowej – przed lustrem, stopniowo przechodząc do ćwiczeń bez kontroli wzroku. Większość ćwiczeń wymaga wielokrotnego powtarzania, więc konieczne jest stosowanie metod zabawowych podczas ćwiczeń oraz zmiany środków używanych przez logopedę.
 
Ćwiczenia warg: 

1.    Wymawianie na przemian „ a-o” przy maksymalnym oddaleniu od siebie wargi górnej i dolnej.

2.    Oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „ iii”.

3.    Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „ uuu”.

4.    Naprzemienne wymawianie „ i – u”.

5.    Cmokanie.

6.    Parskanie / wprawianie warg w drganie/.

7.    Masaż warg zębami ( górnymi dolnej wargi  i odwrotnie).

8.    Dmuchanie na płomień świecy, na watkę lub piłkę pingpongową.

9.    Układanie ust jak przy wymowie samogłosek ustnych, z wyraźną, przesadną artykulacją warg, np. w kolejności: a-i-o-u-y-e,  u-a-i-o-e-y,  o-a-y-i-u,  e-y-i-o-a-u,            u-i-y-a-o.

10.                      Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u,  i-a,  u-o,  o-i,  u-i,  a-o, e-o  itp.

11.                      Wysuwanie warg w „ ryjek”, cofanie w „ uśmiech”.

12.                      Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo, w lewo.

13.                      Wysuwanie warg w przód, następnie krążenie wysuniętymi wargami.

 

Ćwiczenia języka: 

1.    „ Głaskanie podniebienia” czubkiem języka, jama ustna szeroko otwarta.

2.    Dotykanie językiem do nosa, do brody, w stronę ucha lewego i prawego.

3.    Oblizywanie dolnej i górnej wargi przy ustach szeroko otwartych / krążenie językiem/.

4.    Wysuwanie języka w przód i cofanie w głąb jamy ustnej.

5.    Kląskanie językiem.

6.    Dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych i dolnych zębów, przy maksymalnym otwarciu ust / żuchwa opuszczona/.

7.    Język wysunięty w kształcie grota wykonuje poziome ruchy wahadłowe od jednego do drugiego kącika ust.

8.    Rurka – wargi ściągnięte  i zaokrąglone unoszą boki języka.

9.    Język lekko wysunięty opiera się na wardze dolnej i przyjmuje na przemian kształt „łopaty” i „grota”.

10.                      Ruchy koliste języka w prawo i w lewo na zewnątrz jamy ustnej.

11.                      Oblizywanie zębów po wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami. Usta zamknięte.

Ćwiczenia usprawniające podniebienie miękkie: 

1.    Wywołanie ziewania przy nisko opuszczonej szczęce dolnej.

2.    Płukanie gardła ciepłą wodą.

3.    „ Chrapanie” na wdechu i wydechu.

4.    Głębokie oddychanie przez usta przy zatkanym nosie i odwrotnie.

5.    Wymawianie połączeń głosek tylnojęzykowych zwartych z samogłoskami, np. ga, go, ge, gu, gy, gi, gą, gę, ka, ko, ke, ky, ki, ku, ak, ok, ek, ik, yk, uk…

6.    Wypowiadanie sylab / jak wyżej/ i logatomów: aga, ogo, ugu, eke, yky, ygy, iki, Igi, ago, egę itp.

7.    Nabieranie powietrza nosem i zatrzymanie w jamie ustnej. Policzki nadęte. Początkowo nadymać policzki z zatkanym nosem, a następnie próbować połykać powietrze.

Ćwiczenia policzków: 

1.    Nadymanie policzków – „ gruby miś”.

2.    Wciąganie policzków – „ chudy zajączek”.

3.    Nabieranie powietrza w usta i zatrzymanie w jamie ustnej, krążenie tym powietrzem, powolne wypuszczanie powietrza.

4.    Naprzemiennie „ gruby miś” – „ chudy zajączek”.

5.    Nabieranie powietrza w usta, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego na zmianę.

Ćwiczenia prawidłowego połykania

/ wyrobienie nawyku połykania z językiem ułożonym na wałku dziąsłowym/: 

1.    Unoszenie języka na wałek dziąsłowy za górnymi zębami przy otwartych a następnie zamkniętych ustach.

2.    Lizanie czubkiem języka wałka dziąsłowego.

3.    Trzymanie czubkiem języka cukierka tik-tak przy wałku dziąsłowym, jednoczesne połykanie śliny.

4.    Ćwiczenie jak wyżej z kawałeczkiem czekolady przyklejonym do wałka dziąsłowego.